Tarix boyu əksər tarixçilər, mühəddislər və digər din alimləri Yezidi cinayətkar, A‏ura hadisəsinin müqəssiri kimi tan‎salar da, Qəzali kimi bə`zi alimlər Yezidin tِvbə etməsinin mümkünlüyünü nəzərə alaraq, ona lə`nət oxunmas‎n‎ düzgün hesab etmirlər.
فslam aləmində bِyük ‏əxsiyyət olmas‎na baxmayaraq, Qəzalinin uyًun fikri məqbul say‎lm‎r. Onun nəzərinə qar‏‎ tan‎nm‎‏ alimlər e`tiraz etmi‏, hətta ayr‎ca kitab da yaz‎lm‎‏d‎r. Bununla belə, Lamens Yəhudi kimiləri فslam ensiklopediyas‎ndak‎ məqalələrdə eyni sِzləri təkrarlay‎rlar. Son vaxtlar bə`zi dini mərasimlərdə də uyًun məsələ ilə baًl‎ ‏übhəli fikirlər sِylənilir.
Yezidin tِvbə etməsi haqq‎nda ehtimallar doًuran mə`lumatlara nəzər salaq:
1. فbn Qətibə “əl-فmamət vəl-siyasət” kitab‎nda yaz‎r” “Hadisələr ba‏ verdikdən sonra Yezid elə aًlay‎rd‎ ki, sanki ruhu bədənindən ç‎xacaqd‎.”
2. Kəsili ba‏lar və əsirlər saraya gətirildikdən sonra Yezid çox həyəcanland‎ və bu cinayətdə فbn Ziyad‎ təqsirləndirərək dedi: “Allah Mərcanənin oًluna (ـbeydullah ibn Ziyad) lə`nət etsin, məni müsəlmanlar aras‎nda mənfur etdi və qəlblərində mənə qar‏‎ kin yaratd‎.”
Digər bir mənbədə Yezid فmam Hüseynin (ə) müxalifətçiliyinə qar‏‎ həlim adam kimi tan‎td‎r‎l‎r. Guya, Yezid فmam‎n qətlini istəməmi‏, bu cinayət فbn Ziyad tərəfindən tِrədilmi‏dir.
3. Yezid Kərbəla karvan‎n‎ Mədinəyə yola salarkən فmam Səccada (ə) müraciətlə deyir: “Allah Mərcanənin oًluna lə`nət etsin! And olsun Allaha, əgər Hüseynlə üz-üzə olsayd‎m, onun bütün istəklərini yerinə yetirərək, ِvladlar‎m‎n həyat‎ bahas‎na da olsa, ِlümü ona yax‎n buraxmazd‎m!”
Doًrudanm‎, Yezid فmam‎n qətli haqq‎nda fərman verməmi‏dir? Doًrudanm‎, O, ibn Ziyad‎ lə`nətləmi‏dir? Doًrudanm‎, Yezid ِz i‏indən pe‏iman olmu‏dur?
Yezid Mədinə hakimi Vəlid ibn ـtbəyə ilk məktubunda yaz‎r: “Məktubum çatan kimi Hüseyn və فbn Zübeyri çaً‎r və onlardan mənim üçün bey`ət al. Əgər qəbul etməsələr hər ikisinin boynunu vur və ba‏lar‎n‎ mənə gِndər!”
Digər mənbələrdə oxuyuruq: “فmam Hüseyn (ə) Məkkədə olarkən Yezid onu qətlə yetirmək üçün həccə gizli ‏əkildə adamlar gِndərdi.”
Hətta Yezidin oًlu Müaviyə Dəmə‏q came məscidinin minbərindən dan‎‏arkən atas‎n‎ فmam‎n qətlində ittiham etmi‏dir.
“Təzkirətül-xass” kitab‎nda bildirilir ki, Yezid فmam‎n (ə) ‏əhadət xəbərini e‏itdikdə xo‏hal oldu. O, فbn Ziyada qiymətli hədiyyələr gِndərdi.
Sonrak‎ tarixi hadisələr bir daha sübut edir ki, Yezid nəinki فbn Ziyad‎ kənarla‏d‎rmam‎‏, hətta فbn Zübeyrin qald‎rd‎ً‎ qiyam‎ yat‎rmaq üçün də onu gِndərmi‏dir. Əgər Yezid, فbn Ziyada qar‏‎ qəzəblənmi‏sə, bu zahiri bir manevr və həzrət Zeynəbin (ə), eləcə də, فmam Səccad‎n (ə) ç‎x‎‏lar‎na hədəf olmamaq üçündür.
Kəsilmi‏ ba‏lar və əsirlər Dəmə‏qə gitiriləndə Yezid ‏adl‎q məclisi qurmu‏, hətta əlindəki aًacla فmam‎n di‏lərini dِyəcləmi‏dir. Yezid yaln‎z xalq‎n mənfi münasibətindən yaxa qurtarmaq üçün zahirən təəssüflənə bilərdi.
Əgər Yezid tِvbə etmi‏disə, sonrak‎ həyat‎nda bu tِvbənin tə`sirləri gِrünməli idi. Hans‎ ki, a‏uradan sonra iki il hakimiyyətdə qalan Yezid daha iki cinayət tِrətdi:
1. Mədinə əhlinin q‎rً‎n‎;
2. Məkkəyə qo‏un yeritməklə Kə`bə evinə hِrmətsizlik.
Beləcə, tarixi həqiqətlər Yezidin tِvbə etmədiyini sübuta yetirir.
http://sualcavab.ge

 


more post like this